Hoe anders is de situatie een dag eerder. In het inmiddels vertrouwde gezelschap van Mehmet Ali wandelen we door de straten van Diyarbakir. Voordat we uit de stad kunnen vertrekken ontkomen we niet aan een lunch met Mehmet en Ibrahim. Als ik tussen de hapjes door opmerk dat mijn haar een beetje te lang is, neemt Ibrahim mij onmiddellijk mee naar zijn kapper. Die wordt geïnstrueerd zijn best te doen en een flinke korting te geven. We nemen afscheid en beloven onze landgenoten van het bestaan van Diyarbakir op de hoogte te stellen. Een dag later nemen we de bus naar Tatvan, een rit van ruim vier uur. Onderweg passeren we eindeloze heuvels, zo nu en dan een groepje lemen huizen of een kudde schapen, met herder. Oost Turkije is verrassend exotisch. De hitte zindert over de velden. Gelukkig klimmen we langzaam steeds hoger. Tatvan ligt op een hoogte van 1700 meter. Als we er eind van de middag arriveren, is het nog maar 30 graden.

Het centrum van Tatvan is niet groot en ook niet zo indrukwekkend. We overleggen waar we gaan overnachten als we worden aangesproken door een rossige Koerd. Geheel ongevraagd helpt hij ons met de bagage terwijl we bij ons hotel inchecken. In India zouden we dit nooit hebben toegelaten, maar dit is Koerdistan. Hier gelden andere regels. Hij vraagt of we iets willen doen. We zijn wat moe van de rit, maar trek in een biertje hebben we wel. Uit ervaring weten we inmiddels dat cafés hier schaars zijn, dus een beetje hulp kan geen kwaad. Hij neemt ons mee naar een weelderige tuin, waar een restaurant is gevestigd. Hier stelt hij ons voor aan zijn oudere broer Ekrem. Deze runt onder meer het plaatselijke dolmus bedrijf en heeft 35 busjes en chauffeurs onder zijn hoede. De tuin is een ware oase, in de ondergaande zon zakt de temperatuur zelfs naar 25 graden en het bier is koud. Ekrem wil ons graag helpen tijdens ons verblijf in Tatvan, zo kan hij een tour organiseren naar een nabijgelegen vulkaan. We hebben echter een teleurstellende boodschap voor hem, wij reizen morgen al verder naar Van. Misschien willen we wel met de ferry, de boot die over het meer in een uur of vier naar de overkant vaart. Ekrem biedt aan om ons naar het ferry station te rijden om te informeren naar de vertrektijden, want dat blijkt per dag te verschillen. Wij vinden dat prima, maar willen eerst douchen. Een uur later treffen we Ekrem in de lobby. Met zijn busje rijden we naar de kade bij het gebouw van de ferrymaatschappij. Inmiddels is het donker geworden. Het blijkt dat de boot de volgende dag rond 14.00 uur vertrekt, maar dat kan ook een paar uur later zijn, want de boot vaart alleen als de trein uit Istanbul is gearriveerd. En die heeft regelmatig vertraging. Dat spreekt ons allemaal niet erg aan, we vertellen Ekrem dat we de bus nemen. Geen probleem, Ekrem zal morgen kaartjes voor ons regelen.

Op de terugweg naar Tatvan vraagt hij of we zin hebben in bier. Hij wil ons een mooie plek aan het water laten zien waar hij vaker zit en daar smaakt een biertje goed bij. We aarzelen heel even, maar waarom ook niet. Ekrem stopt bij een winkel, koopt drie flesjes en rijdt via het centrum de stad uit. Als we een donkere weg opdraaien kijken we elkaar even aan. Is dit wel verstandig? Maar Ekrem zingt vrolijk mee met de Koerdische muziek die uit de speakers schalt en zo zitten we dan even later op onze krukjes over het meer uit te kijken. Het zou een scene uit een hele slechte film kunnen zijn, maar dat is het niet. Ekrem vertelt over zijn leven in Tatvan in de zomer en Istanbul in de winter. Tussendoor rookt hij tevreden een paar sigaretten. Als we ons bier op hebben, vraagt hij of we terug willen naar het hotel. Dat willen we eigenlijk wel, want we moeten nog eten. En zo rijden we terug naar de stad en worden we keurig voor de deur afgezet. De volgende ochtend staat Ekrem weer in de lobby. We kopen kaartjes voor de bus naar de stad Van, dat onze laatste stop in Turkije zal zijn. Terwijl we daarop wachten drinken we thee. We vertellen Ekrem dat hij ons best alleen kan laten, maar daarvan is geen sprake. Hij blijft tot de bus er is. Niet veel later staren we naar het indrukwekkende berglandschap dat aan ons voorbij trekt en verbazen we ons er opnieuw over hoe vriendelijk de mensen hier zijn, zonder er ook maar iets voor terug te verlangen.

Tekst loopt door onder gallery

Als we een dag later informeren naar het artikel, blijkt het nog niet af te zijn. Het is druk en er was ander dringend nieuws. Maar Ibrahim zit niet bij de pakken neer. Onmiddellijk wordt een van de aanwezige redacteuren opgetrommeld om onze gegevens nogmaals te noteren. Het briefje van gisteren is zoekgeraakt. Namen worden opgeschreven, naar welke landen reizen we dan allemaal en wat vonden we ook alweer van deze stad? Niet veel later, we zijn nog maar net aan ons tweede kopje thee begonnen, worden we bij de DTP-er geroepen. Voor onze ogen wordt het artikel opgemaakt.

Tekst loopt door onder gallery

‘Tomorrow in newspaper!’ meldt Ibrahim stralend, ‘you will be famous in Diyarbakir.’ De eerste proef krijgen we direct mee. We vragen Mehmet het artikel voor ons te vertalen. Hij doceert tenslotte Engels op de universiteit. Het vertalen lukt, al duurt het maar liefst een kwartier. De redacteur heeft ons verhaal omgebogen in een prachtige lofzang op Diyarbakir, volgens Yeni Yurt het absolute hoogtepunt van onze wereldreis. Ach, het staat in de krant, dus is het waar. Na afloop staat Mehmet erop om ons een cadeau aan te bieden, als dank voor onze vriendschap. We weigeren beleefd, maar Mehmet wil daar niets van weten. Hij neemt ons mee naar de bazaar. In de winkel van een bevriende handelaar liggen vele honderden hoofddoeken opgestapeld. We mogen er allebei een kiezen, Els na veel aandringen door Mehmet zelfs twee. Het wordt een hippe shawl (die komt misschien straks in Teheran goed van pas) en een leuk sjaaltje waarmee onze moeders nog in de jaren ’60 rondliepen. Nu alleen nog Koerdisch leren spreken en niemand onderscheidt ons van de locals hier. Hieronder wat bewegend beeld van deze bewogen dagen.

Tekst loopt door onder gallery

Later die middag worden we door een mevrouw uitgenodigd bij haar thuis. Ze leidt ons kriskras door de straatjes totdat we voor een grote zware poort staan. Het huis blijkt een oud karakteristiek pand met binnenplaats, zoals er hier meer van zijn. Twee ervan zijn omgetoverd in een museum, waar je gratis in kunt. Maar dit is leuker. Vanuit alle hoeken en gaten duiken meisjes op, er blijken maar liefst tien dochters te zijn. Eentje knoopt nog even snel een doek om haar hoofd, een ander laat het haar gewoon los. We krijgen thee en moeten van alles eten. We kunnen slechts beperkt converseren, maar aan de hand van de Engels-Turkse woordenlijst in onze reisgids redden we ons enigszins. Na wat aarzeling gaat moeder uiteindelijk met haar dochters op de foto. Het is een warm onthaal.

Tekst loopt door onder gallery

Volgens onze reisgids ligt er iets buiten Malatya een leuk klein dorpje met oude huizen, veel groen en picknick plekken. ‘So cool!’ wordt zelfs gejubeld. Gezien de hitte hier lijkt ons dat een prima optie om een middag door te brengen. En dus nemen we een dolmus (lokale minibus) naar Yesilyurt. De rit van 20 minuten is zo voorbij. Zo snel dat we het idee hadden nog in de buitenwijken van Malatya te zijn, maar het staat echt op de borden: Yesilyurt. We stappen uit en voelen de bui eigenlijk al direct hangen. Er staan inderdaad wat oude huizen, er is de mogelijkheid om thee te drinken tussen de locals van het dorp (wat we dan ook maar doen), maar daarna hebben we het vrij snel gezien. Vermoedelijk had de redacteur iets te veel aan de waterpijp geroken voordat hij deze plek bezocht. Snel laten we ons weer terug naar de stad vervoeren. We drinken een biertje op het dakterras van een wat vaag etablissement, afgezonderd van de lokale mannen, die een verdieping lager zitten en theedrinken. Het is voor zover wij kunnen ontdekken de enige plek in het centrum waar alcohol wordt geschonken. De man die ons bedient, spreekt prima Frans. Opgestoken tijdens een verblijf van tien jaar in Parijs. Goed van hem, en handig voor ons. Langzaam valt de avond en koelt het iets af. Morgen reizen we verder naar Koerdistan. Verder naar het oosten waar het, naar men zegt, nog warmer is.

Tekst loopt door onder gallery

Intussen zitten wij in Göreme, waar een bezoek aan het openluchtmuseum een must is. Er zijn vooral allerlei kerken te bezichtigen die in kleine grotten zijn aangelegd. Sommigen met zeer fraaie fresco’s. Vroeg in de ochtend wandelen we er heen, omdat de toerbussen met de massatoeristen meestal pas na tienen arriveren. We lijken een van de eersten te zijn en hoppen snel van de ene holte naar de andere. Het moet gezegd, de fresco’s zijn inderdaad erg mooi. In de meeste gevallen zijn de ogen van de figuren weggekrast. Deze zouden een soort vloek dragen. Men denkt dat moslims, die in het verleden hun toevlucht tot deze holtes zochten nadat de christenen ze hadden verlaten, daarvoor verantwoordelijk zijn. Een van de beroemdste kerken is de Dark Church, zo genoemd omdat er maar één raam in zat. Daardoor zijn de fresco’s bijzonder goed bewaard gebleven. De sfeer is intiem. Lang duurt dat echter niet. Na ongeveer een half uur is het gedaan met de rust. De ene bus na de andere arriveert, zo te horen vooral Italianen. Al gauw is er geen doorkomen meer aan, maar gelukkig hebben wij de foto’s die we willen hebben.

Tekst loopt door onder gallery

We bedenken dat het op plaatsen als deze gedurende de eerste twee uur eigenlijk alleen opengesteld zou moeten worden voor individuele reizigers. Maar goed, het voordeel is dan weer dat wij fijn op eigen gelegenheid mogen terugwandelen naar het dorp, in de brandende zon. Daar aangekomen drinken we een kopje thee en besluiten dat we Göreme wel hebben gezien. De vallei is erg mooi, maar de sfeer in het dorp is ons iets te toeristisch en daardoor niet heel erg authentiek. Eigenlijk zou je hier, net als Michael Palin, in de winter moeten komen. Het is tijd om verder naar het oosten te reizen. We maakten – ter afsluiting – ook nog een filmpje.

Jammer genoeg kunnen we niet de hele dag in de airco doorbrengen. Nu we toch in Ankara zijn, mag een bezoek aan het mausoleum van Atatürk niet ontbreken. Geboren als Mustafa Kemal wordt hij beschouwd als de grondlegger van het huidige Turkije en de seculiere staat. Hij maakte van Ankara de hoofdstad, schafte de Arabische letters af, introduceerde een westers alfabet en bracht de strikte scheiding tussen kerk en staat aan. Om maar een paar van de vele zaken te noemen. Atatürk overleed in 1938 en zijn mausoleum werd in 1953 in gebruik genomen. Het lijkt wel een Griekse tempel. Groots opgezet, maar echt mooi te noemen is het niet. Indrukwekkend wel. Het is nog steeds snikheet en beschaduwde plekken zijn er nauwelijks. In het mausoleum staat een grote sarcofaag. Ergens diep daaronder ligt Atatürk. We zijn niet de enigen. Dagelijks komen hier vele Turken hun voormalige leider bezoeken. Wat opvalt, is dat hier nauwelijks vrouwen met hoofddoeken rondlopen. Dat geldt overigens voor de hele stad. Later, als de zon wat aan kracht heeft verloren, klimmen we vanuit ons hotel naar de Citadel. Oud Ankara dateert uit de negende eeuw en is een grote verrassing. Kleine kronkelige straatjes, doorkijkjes, oude vrouwtjes en spelende kinderen vormen het decor. Het is er stil, een groot contrast met het drukke verkeer in de stad beneden. Jammer genoeg is het al te donker om goed te fotograferen. Nippend aan een glaasje bier zien we hoe de hemel rood kleurt.

Buitenlandse toeristen zien we niet, op een bus Japanners na, altijd een goed teken. Devote Turken zien we des te meer. Als we de moskee betreden, is het gebed net ten einde. Het is een komen en gaan van mensen. Na het bezoek aan de moskee bekijken we de tombe van sultan Eyüp. Het is dringen geblazen, maar nog niet zo’n pandemonium als het in Mekka kan zijn. Ter afsluiting wandelen we via de begraafplaats langs een flink stijgend pad omhoog. Het lijkt wel een kruisgang, maar we worden beloond met een prachtig uitzicht over de stad en een kop thee bij het Pierre Lotti café.

We hebben na die lange busrit de smaak te pakken en besluiten in het aansluitende weekend nog wat meer off the beaten track Istanbul op te zoeken. Nou is dat hier niet zo moeilijk, toch is het verbazingwekkend hoe weinig toeristen je nog tegenkomt als je een beetje van de gebaande paden afwijkt. We nemen de bus naar Balat en Fener. Ooit waren dit rijke Joodse en Griekse wijken. Daar is nog wel wat van te zien, maar het geheel bevindt zich nu in een enorme staat van verval. Hier en daar wordt aan restauratie gedaan, er is echter nog een hoop te doen. Het schijnt dat Unesco zich er sinds kort mee bemoeit. In de Griekse wijk staat een Orthodox patriarchaat. Binnen de muren bevindt zich een fraaie kerk, vol met iconen. De zon schijnt met mooie bundels door de ramen naar binnen. We zijn er helemaal alleen. Vlak om de hoek is een lokaal terras met de inmiddels bekende lage tafeltjes. Als we kennelijk iets te lang wachten met het doen van een bestelling, we zitten eigenlijk nog maar net, haalt een van de aanwezige gasten twee kopjes thee voor ons. Eigenlijk hadden we wel een biertje gewild, maar ach, dat komt dan later wel weer.